2007-2008

De Gewaande Krygsman, of Nieuwmodesche Minnaar van
Jan van Hoven
Regie: Arne Sybren Postma
In: Den Haag, Utrecht, Leiden, Nijmegen, Enschede

De 18e eeuwse maskerade die we in 2007-2008 met Het Homerostheater hebben gemaakt was een onvervalst kluchtspel uit 1715 van de onbekende Haagse auteur Jan van Hoven: De Gewaande Krygsman, of Nieuwmodesche Minnaar.

Deze bijzondere 18e-eeuwse maskerade kwam tot stand in nauwe samenwerking met De Werkgroep 18e Eeuw. De Werkgroep 18e Eeuw functioneert als doorgeefluik van kennis van de achttiende-eeuwse geschiedenis en als ontmoetingsplaats voor leden en geďnteresseerden. De Werkgroep bestond in 2008 veertig jaar. Om dit heuglijke feit te vieren, organiseerde ze op 25 en 26 januari 2008 in Utrecht een congres rond het feestelijke thema "Maskerade en Ontmaskering." De voorstelling ging op dit congres in premičre, maar speelde later nog in het Rijksmuseum Twenthe te Enschede, meermaals in Den Haag en Leiden en tot tweemaal toe op het Dominicuscollege te Nijmegen. De poppenkastachtige voorstelling werd geroemd om zijn fysieke expressie en vette humor.

De Gewaande Krygsman is, zoals het een goede klucht betaamt, een redelijk plat verhaaltje: Govert, de vader van Dilliaane, wil haar koste wat kost uithuwelijken aan de edelman Groothart, een enorme blaaskaak die verschrikkelijk kan opscheppen over zijn vele heldendaden en die verder een zeer merkwaardige voorkeur heeft voor GROTE vrouwen. De beminnelijke jonker Eelhart is eigenlijk heel verliefd op Dilliaane, maar maakt geen kans Govert te vermurwen, zonder de slimme plannen van zijn knecht Krispyn, die zich als vrouw vermomt om Groothart te verleiden en zo van het huwelijk af te houden. Hij krijgt daartoe hulp van Jasje (de clowneske knecht van Groothart), Bernardus (neef van Govert) en Katryn (meid van Govert). Uiteindelijk mondt het verhaal uit in een lange scčne waarin het Krispyn in een wel zeer inventieve vermomming lukt Groothart te verleiden en zo Govert van zijn ongeschiktheid als minnaar van zijn dochter weet te overtuigen. Eelhart krijgt Dilliaane: eind goed al goed.

In dit soort van kluchttheater heeft het verhaal uitermate weinig om het lijf: hoe banaler de inhoud, des te meer aandacht komt er op de vorm van de vertelling te liggen. Maskeradespel is in een in de verre verte op Commedia dell´Arte gebaseerde toneelvorm, een half geďmproviseerde maskerspelvorm uit het Italië van drie eeuwen eerder en is via de Franse blijspelen in ons land terecht gekomen. Wij hebben voor deze voorstelling dan ook teruggegrepen op technieken uit de Commedia. Daartoe lieten we voor alle personages, met uitzondering van het ware liefdespaar, maskers vervaardigen door gespecialiseerd maskerbouwer Frans Krom, van het gerenommeerde maskeratelier Lazzi.

Er werd teruggegrepen op een aantal van de klassieke Commedia dell´Arte types: de vrek, de slimme en de domme knecht, de pompeuze soldaat, het liefdespaar, maar dit alles in een veel modernere vormgeving gegoten. Qua kostuum lieten we ons eerder inspireren door het jaren ´50 speelgoed; tinnen soldaatjes en Trabant-achtige kleurstellingen. Zo ontstond een mix van 18e-eeuws vers gespeeld met behulp van 16e-eeuwse Commedia-technieken, in een vijftiger-jaren vormgeving, met Balinese maskers, begeleid door Ierse harpmuziek: fusion-theatre van de eerste orde!

Jan Kees in ‘t Veld als Heer Govert
Corné Versteegh als Barnardus
Marlies Wisse als Dilliaane en Jasje
Anke Teunis als Katryn
Ed Balsters als Heer Groothart
Bernard Oosterbaan als Heer Eelhart
Thomas Gerkrath als Krispyn, zijn knecht
Coca Román van Dongen als Anna en harpiste